Szkolnictwo i oświata |
W początkach lat dziewięćdziesiątych w całym kraju przeprowadzony został skomplikowany proces przekazywania przez administrację państwową placówek oświatowych organom samorządu. W jego efekcie także w powiecie radomskim organami pro-wadzącymi i nadzorującymi przeważającą większość szkół podstawowych i gimnazjów stały się urzędy gmin, natomiast szkół ponadgimnazjalnych (szkoły policealne, licea, technika, zasadnicze szkoły zawodowe) – starostwo. Przeniesienie na samorząd odpowiedzialności finansowej za edukację spowodowało - wobec niewystarczających subwencji oświatowych z budżetu państwa - istotne trudności. Pogłębiły się wraz ze znowelizowaną w 2000 r. Kartą Nauczyciela. Dopiero w drugiej połowie wspomnianego roku władze powiatu otrzymały pieniądze na wyrównanie pensji nauczycielskich za pierwsze sześć miesięcy.
Ministerstwo Edukacji Narodowej wielokrotnie sugerowało zaciągnięcie kredytu na sfinansowanie tego rodzaju zadań, nie dostrzegając szerszego kontekstu, jakim są subwencje oświatowe dla samorządów. Chociaż z upływem kolejnych lat sytuacja na omawianym polu unormowała się, władze gmin w celu sfinansowania inwestycji w sektorze oświaty poszukały pieniędzy nie tylko w kasie powiatu, województwa czy ministerstwa, ale także w bankach oraz czy emitując obligacje skarbu gminy. Na to ostatnie rozwiązanie zdecydowały się np. władze Skaryszewa. Dzięki środkom uzyskanym z emisji obligacji burmistrz Skaryszewa Józef Nagrodzki mógł przedstawić projekt wybudowania gimnazjum i kompleksu sportowego w tym mieście oraz sali gimnastycznej w Makowcu.
W chwili obecnej w powiecie radomskim działa 81 szkół podstawowych. Tylko w czterech przypadkach organami prowadzącymi tego typu placówkę nie są władze gmin-ne. Ma to miejsce w przypadku trzech Stowarzyszeń Rozwoju Wsi (Alojzów, Krzyżanowice i Maziarze Stare) oraz Stowarzyszenia „Owadów – Wieś z Przyszłością”.
Zarówno szkoły podstawowe, jak i gimnazja, posiadają wysoko kwalifikowaną kadrę nauczycielską, a także bardzo dobre warunki lokalowe. Właśnie zapewnienie placówkom oświatowym odpowiedniej infrastruktury uznać należy za jeden z największych sukcesów organów samorządowych powiatu radomskiego w ostatniej dekadzie. Przykładowo, w 2000 r. oddano do użytku gimnazjum w Iłży; inwestycja ta kosztowała ponad 6 mln złotych, z czego blisko 4,5 mln złotych pochodziło ze środków gminnych. W rok później oddano do użytku salę gimnastyczną i rozbudowaną szkołę podstawową w Zawadach Starych w gminie Jedlińsk. Dzięki inwestycji w wysokości blisko 1,5 mln zł liczba uczniów, których placówka może edukować wzrosła o 60% w stosunku do stanu wyjściowego. W tym samym roku ukończono rozbudowę szkoły podstawowej w Czarnej, sfinansowaną z funduszów Totalizatora Sportowego oraz wojewody mazowieckiego. Szkoła powiększyła się o salę gimnastyczną, kilka sal lekcyjnych, szatnie i sanitariaty, a znaczną część prac wewnętrznych wykonała własnym sumptem młodzież wraz z rodzicami i nauczycielami. W roku 2002 władze Wierzbicy wybudowały kosztem 7 mln zł nowoczesne gimnazjum z kilkunastoma salami dydaktycznymi, zapleczem technicznym i salą gimnastyczną. Chociaż był to wydatek bardzo poważny, inwestycja ta przyniosła pełen sukces. Przykłady podobne można mnożyć.
Radomskie władze powiatowe wzięły na siebie główny ciężar prowadzenia funkcjonujących na terenie powiatu szkół ponadgimnazjalnych, a więc placówek policealnych, liceów ogólnokształcących i profilowanych, techników oraz zasadniczych szkół zawodowych. Spośród 34 szkół tej grupy władze starościńskie prowadzą aż 30 (wyjątkiem są: Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Wolanowie – prowadzone przez kielecki oddział Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, Liceum Ogólnokształcące dla Do-rosłych oraz Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Pionkach – obie placówki będące własnością Cezarego i Jolanty Dziobów oraz Niepubliczne Technikum Uzupełniające dla Dorosłych w Iłży – własność Mariana Nowotnika).
W ostatniej dekadzie radomskie starostwo wraz z innymi partnerami dokonało bardzo poważnych nakładów finansowych w budynkach szkół ponadgimnazjalnych, co stworzyło uczniom i kadrze nauczycielskiej dobre warunki do prowadzenia zajęć. Szczególną uwagę zwrócono na kwestie termomodernizacji (wymiana stolarki okiennej, ocieplenie dachów i ścian, instalacja kotłowni ekologicznych itp.), co z jednej strony miało poprawić warunki nauki, a z drugiej – obniżyć koszty utrzymania obiektów. Przykładowo, dzięki środkom Starostwa Powiatowego w Radomiu i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Warszawie w latach 2003-2004 zmodernizowano i wyremontowano budynki Zespołów Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 i 2 w Pionkach, Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Stanisława Staszica w Iłży, a w 2005 r. analogicznej placówki w Chwałowicach. Warto dodać, iż w ostatniej z wymienionych miejscowości remontem objęto także siedzibę Centrum Kształcenia Ustawicznego, wyposażając ją w nowoczesny sprzęt multimedialny oraz urządzając hotel dla 45 słuchaczy i wykładowców.
Każda z placówek oświatowych może pochwalić się licznymi sukcesami młodzieży w olimpiadach i konkursach. W tej ostatniej sferze warto przypomnieć zwłaszcza cykliczny Wiedzy o Samorządzie Terytorialnym i Historii Mazowsza (w 2001 r. jego gospodarzem jego finałów było Starostwo Powiatowe w Radomiu) oraz Konkurs Wiedzy o Powiecie Radomskim, przeznaczony dla młodzieży gimnazjalnej, odbywający się regularnie w Iłży (jego organizatorami są m.in. Starostwo Powiatowe w Radomiu, Rada i Zarząd Gminy i Miasta Iłża, a także lokalne placówki kulturalno-oświatowe). Rozwinięty jest również system stypendialny, skierowany do uczniów. Oprócz środków rozdysponowywanych przez Urząd Marszałkowski w Warszawie, od 2006 r. comiesięczne stypendia uczniowskie przyznaje także radomskie Starostwo Powiatowe.
Bardzo dużą rolę w rozwoju oświaty na interesującym nas terenie odgrywają instytucje doradcze. Latem 2001 r. Rada Powiatu Radomskiego przyjęła uchwałę o utworzeniu Międzypowiatowego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli. W kompetencjach nowej instytucji znalazło się szeroko pojęte doradztwo w sprawach m.in. metodyki nauczania po wprowadzeniu reformy oświatowej i nowej matury. Zadaniem ośrodka stało się działania w szkołach ponadgimnazjalnych, w oparciu o kadrę wywodzącą się z placówek utrzymywanych przez starostwo. W 2004 r. Najwyższa Izba Kontroli dokonała inspekcji tej instytucji, wyrażając władzom starościńskim pochwałę za sposób utworzenia ośrodka, oparty o porozumienie z sześcioma powiatami. Każdy z nich przekazywał instytucji środki finansowe w wysokości wynikającej z zatwierdzonego wspólnie preliminarza wydatków, proporcjonalnie do liczby nauczycieli zatrudnionych w podległych szkołach i placówkach oświatowych. Izba uznała takie rozwiązanie za godne upowszechnienia. W 2002 r. powiat radomski wzbogacił się też o Centrum Kształcenia Praktycznego w Pionkach i Centrum Kształcenia Ustawicznego w Chwałowicach. W trzech ośrodkach powiatu (Iłża, Pionki, Radom) mieszczą się Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne.
