20 lat po…, czyli gdzie jest i dokąd zmierza Mazowsze |
Podsumowanie 20 lat działalności Samorządu Województwa Mazowieckiego oraz cele i wyzwania na przyszłość stanowiły temat konferencji, która 14 bm. odbyła się w Radomiu. Rozpoczęła ona cykl debat, z udziałem lokalnych samorządowców, organizowanych przez Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego. Kolejne przeprowadzone zostaną w pozostałych subregionach.
Podczas spotkania, w którym uczestniczył m.in. starosta radomski Mirosław Ślifirczyk, marszałek województwa Adam Struzik mówił o dokonaniach polityki regionalnej minionego 20-lecia, podkreślając, że Mazowsze, pod względem dynamiki rozwoju, to nie tylko lider w skali kraju, ale również jeden z pięciu najdynamiczniej rozwijających się regionów w całej Unii europejskiej. Wzrost PKB per capita o ok. 25 pkt. proc., do poziomu 160% średniej krajowej i 109% średniej unijnej, musi robić wrażenie! Ogromny udział w tym procesie miał akces do Wspólnot Europejskich oraz napływ środków z funduszy pomocowych w ramach polityki spójności UE. Tylko w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013 Mazowszu przypadła kwota 1,8 mld euro, zaś w bieżącej perspektywie finansowej 2014-2020 alokacja środków unijnych w ramach RPO wyniosła ponad 2 mld euro. Znaczącego postępu, choć nie aż tak dynamicznego, dokonał w tym czasie również subregion radomski.
Marszałek Adam Struzik oraz prof. Jacek Szlachta z warszawskiej Szkoły Głównej Handlowej zwracali uwagę także na osiągnięcie, jakim były zakończone sukcesem starania władz województwa o wprowadzenie nowej klasyfikacji jednostek terytorialnych dla celów statystycznych, czyli NUTS na Mazowszu. Wyodrębnienie od 1 stycznia 2018 r. na poziomie NUTS 2 dwóch obszarów, tzn. regionu stołecznego, obejmującego Warszawę i 9 powiatów „okołowarszawskich”, oraz mazowieckiego, w którego obrębie znalazła się pozostała część województwa, ma kapitalne znaczenie w obliczu programowania funduszy europejskich na lata 2021-2027. Gdyby nowego podziału statystycznego nie dokonano, Mazowsze, które w obecnym kształcie NUTS 2 notuje PKB na poziomie ok. 110% średniej unijnej, zostałoby pozbawione wsparcia w ramach polityki spójności, ponieważ dedykowane jest ono regionom z PKB na mieszkańca nieprzekraczającym 75% średniej unijnej.
O dotychczasowych dokonaniach i perspektywach wykraczających poza rok 2020 w odniesieniu do polityki spójności UE na Mazowszu mówił także Marcin Wajda, dyr. Departamentu Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego. Podobne kwestie, tyle że związane z Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich, omówił Radosław Rybicki, dyr. Departamentu Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Urzędu Marszałkowskiego.
Negocjowanie założeń polityk wspólnotowych, w tym polityki spójności, które będą obowiązywać po 2020 r., dopiero się rozpoczyna. Ze wstępnych przymiarek wynika, że Mazowsze może liczyć na zbliżoną alokację środków unijnych w ramach RPO jak w bieżącej perspektywie. Unia zechce też zapewne kontynuować realizację takich priorytetów, jak badania naukowe i innowacje, rozwój gospodarki opartej na wiedzy oraz konkurencyjnej na światowych rynkach, rozwój przedsiębiorczości i cyfryzacji. W kontekście zrównoważonego rozwoju pozostanie nim także ochrona środowiska, w tym ograniczenie emisji gazów cieplarnianych.
Jakkolwiek brukselskie negocjacje się potoczą, jednym z najpoważniejszych wyzwań polityki regionalnej na Mazowszu nadal będzie zmniejszanie wewnętrznych dysproporcji rozwojowych oraz znalezienie modus vivendi w podziale środków pomocowych między ubogi region i bogatą Warszawę, której wsparcia pozbawić nie można ze względu na jej rolę i znaczenie społeczno-gospodarcze dla całego województwa. Dla gorzej rozwiniętych subregionów dużą korzyścią byłoby przeforsowanie włączenia ich do ponadregionalnego programu „Polska Wschodnia”, dzięki czemu zyskałyby szansę na absorpcję środków unijnych również z tego źródła.
